Aktualizacja wpisu: 25 kwietnia, 2026
Wycena przedsiębiorstwa metodą skorygowanych aktywów netto (SAN)
Spis treści
- 1 Wycena przedsiębiorstwa metodą skorygowanych aktywów netto (SAN)
Czy wiesz, że wartość Twojej firmy zapisana w księgach rachunkowych może być zupełnie inna niż jej prawdziwa wartość rynkowa? To jak różnica między ceną zakupu mieszkania sprzed 10 lat a jego dzisiejszą wartością na rynku. Metoda skorygowanych aktywów netto to sposób wyceny, który pomaga odkryć rzeczywistą wartość przedsiębiorstwa poprzez aktualizację wszystkich pozycji bilansowych do aktualnych cen rynkowych.
Na czym polega wycena metodą skorygowanych aktywów netto (SAN)?
Metoda skorygowanych aktywów netto (SAN) należy do grupy metod majątkowych. Wycena przedsiębiorstwa bazuje na założeniu, że przedsiębiorstwo jest warte tyle, ile stanowi wartość jego składników majątkowych, pomniejszonych o pozostałe do spłaty zobowiązania. Zatem metoda odnosi się do składników majątku wycenianego przedsiębiorstwa.
Skorygowana wartość księgowa aktywów netto to suma poszczególnych składników aktywów według zapisów w bilansie przedsiębiorstwa, zweryfikowana o składniki aktywów i pasywów wymagające korekty ich wartości.
Wzór:
WP=(A+KA)-(PO+ KPO)
WP – wartość firmy,
A – aktywa (wartość bilansowa),
KA – korekta wartości bilansowej aktywów,
PO – pasywa obce (wartość bilansowa),
KPO – korekta wartości bilansowej pasywów obcych.
Jak wspomniano, metoda skorygowanych aktywów netto jest jedną z majątkowych metod wyceny. Więcej o metodach majątkowych przeczytasz w artykule: Wycena przedsiębiorstwa metodą majątkową.
Kiedy określamy wartość aktywów metodą SAN?
Wycena firmy metodą SAN powinna być stosowana przede wszystkim przy wycenie udziałów większościowych. Przyczyna jej powstania wynika ze znacznych rozbieżności pomiędzy faktycznymi a bilansowymi wartościami składników majątku na skutek:
- oparcia wyceny bilansowej na kosztach historycznych, co jest równoznaczne z odejściem od wartości rynkowych aktywów,
- trudnościami z jednoznacznym zakwalifikowaniem niektórych pozycji do kapitałów własnych lub kapitałów obcych (rezerwy, fundusze specjalne, rozliczenia międzyokresowe).
W celu wyliczenia realnej wartości firmy dokonuje się korekt pozycji bilansowych.
Wartość skorygowanych aktywów netto (metoda SAN) – wybrane korekty
Przypominamy krótko, że metoda skorygowanych aktywów netto polega na skorygowaniu wartości księgowych (bilansowych) poszczególnych składników majątku firmy do ich aktualnych wartości rynkowych na datę wyceny, a następnie pomniejszenie tak uzyskanej wartości o kwotę zobowiązań.
Poniżej znajdziesz opis kilku wybranych korekt stosowanych przy wycenie wartości przedsiębiorstwa metodą SAN.
Wartości niematerialne i prawne
Z reguły wyceniamy je w wartości rynkowej, jednak w przypadku, gdy są one niezbywalne, należy je wycenić w wartości zero. Z drugiej strony w sytuacji, gdy występują np. niezbywalne licencje na oprogramowanie komputerowe, to w przypadku założenia kontynuowania działalności będą one przedstawiały wymierną wartość.
Rzeczowe aktywa trwałe
Grunty są przeważnie wyceniane w sposób zaniżony – przy stosowaniu przedmiotowej metody urealniamy ich wartość do wartości rynkowej. Podobnie postępujemy z pozostałymi środkami trwałymi. Przy wycenie pomocny może być rynek wtórny dla rzeczowych aktywów trwałych.
Można też posłużyć się ceną nowego środka trwałego z uwzględnieniem szeregu korekt (z tytułu zapóźnienia technologicznego, zużycia, opinii eksperta, uwarunkowań rynkowych, płynności rynku wtórnego itp.). Ważna jest przy tym świadomość, że ceny rynkowe mogą się zmieniać w zależności od fazy cyklu koniunkturalnego.
Należności i inne aktywa finansowe
Mówiąc krótko, wycenia się je w wartości nominalnej. Uwzględnia się jednak tylko te, które uznane są za ściągalne. Implikuje to konieczność dokonania korekty in minus.
Aktywa finansowe wycenia się w wartości rynkowej, korzystając z aktywnego rynku, a gdy taki nie funkcjonuje, z wyceny specjalisty. Wycena powinna obejmować wycenę jednostek, w których dana jednostka ma udziały lub akcje, o ile ich wartość uzasadnia takie postępowanie.
Rozliczenia międzyokresowe
Przede wszystkim należy określić, czy ich alokacja w czasie jest prawidłowa, a następnie dokonać ewentualnych korekt z tego tytułu.
Zapasy
Tutaj należy odpowiedzieć następujące na pytania:
- czy zapasy faktycznie istnieją,
- czy sposób ich wyceny odpowiada wartości rynkowej,
- czy posiadane przez jednostkę zapasy nie są przestarzałe, zepsute ani uszkodzone,
- czy podmiot nie posiada ich w nadmiernej ilości (potencjalnie korekta „w dół”).
Środki pieniężne
Nie będą wymagały korekty. Jeżeli oprócz gotówki w tej pozycji występują także m.in. weksle oraz czeki, to należy zbadać czy łączy się z nimi ryzyko, które należy uwzględnić w odpowiednich korektach.
Zobowiązania
Należy sprawdzić, czy nie są one niedoszacowane. Konieczne jest także sprawdzenie, czy nie występują zobowiązania pozabilansowe, oraz jakie jest prawdopodobieństwo ich wymagalności. Będą one dodatkowo pomniejszały wartość z wyceny jednostki.
Do typowych zobowiązań należą te z tytułu roszczeń, spraw sądowych, poręczeń itd. W ostatecznej wycenie należy także uwzględnić ewentualne pozabilansowe zobowiązania krzyżowe w grupach kapitałowych.
Dodatkowe korekty mogą okazać się niezbędne z uwagi na zobowiązania podatkowe. Dokonywane korekty zależeć będą od celu wyceny. Odpowiednie korekty powinny zostać zastosowane z uwagi na zobowiązania podatkowe pojawiające się pomiędzy zakończeniem ostatniego roku podatkowego a datą wyceny. Będą one dodatkowo obniżały wartość z wyceny całego przedsiębiorstwa.
Rozliczenia międzyokresowe bierne
W przypadku gdy nie są one właściwie oszacowane (przeważnie są niedoszacowane), mogą wymagać korekt. Typowym przykładem może być nieuwzględnienie opóźnionych faktur za usługi obce podwyższające koszty danego okresu.
Dokonanie wskazanych powyżej korekt ma na celu lepsze przybliżenie rynkowej wartości majątku przedsiębiorstwa przy założeniu, że wartość rynkowa majątku odpowiada rynkowej wartości przedsiębiorstwa.
Określenie rynkowej wartości przedsiębiorstwa jest szczególnie istotne w kontekście jego sprzedaży. Więcej na ten temat znajdziesz w artykule: Wycena przedsiębiorstwa na sprzedaż.
Metoda SAN a wartość aktywów i pasywów
Z uwagi na fakt, iż niezwykle rzadko zdarza się sytuacja, że wartość księgowa majątku netto odpowiada wartości godziwej przedsiębiorstwa, z punktu widzenia szacowania wartości godziwej firmy, znacznie lepsza jest odmiana metody wyceny księgowej zwana metodą skorygowanych aktywów netto.
Wycena przedsiębiorstwa zgodnie z metodą skorygowanych aktywów netto zakłada, że wartość przedsiębiorstwa wynika z wyceny składników majątkowych pomniejszonych o zobowiązania pozostające do spłacenia, co odzwierciedla podejście majątkowe do wyceny przedsiębiorstwa.
W celu kalkulacji wartości skorygowanych aktywów netto należy przejść przez dane etapy:
|
Etap
|
Opis
|
|---|---|
|
Oszacowanie wartości rynkowej aktywów
|
Dotyczy to wszystkich składników majątku przedsiębiorstwa posiadanych na dzień wyceny.
|
|
Określenie wartości rynkowej zobowiązań
|
Dotyczy to wartości na dzień wyceny.
|
|
Obliczenie skorygowanej wartości aktywów netto
|
Robimy to przez odjęcie wartości rynkowej zobowiązań od wartości rynkowej aktywów.
|
|
Uwzględnienie istotnych zdarzeń gospodarczych
|
Obejmuje to istotne zdarzenia gospodarcze, które wpłynęły na wycenę przedsiębiorstwa między datą wyceny a dniem zakończenia prac nad wyceną.
|
Pozostałe metody wyceny przedsiębiorstw
Istota: Dyskontowanie przyszłych przepływów pieniężnych do wartości obecnej przy użyciu odpowiedniej stopy dyskontowej
Zastosowanie: Firmy z przewidywalnymi przepływami pieniężnymi, przedsiębiorstwa w fazie wzrostu
Zalety: Uwzględnia przyszły potencjał, możliwość analizy scenariuszowej
Wady: Wrażliwa na dokładność prognoz, czasochłonna
- Metoda księgowa (wartości księgowej)
Zastosowanie: Małe firmy, szybka orientacyjna wycena
Zalety: Prostota, szybkość, niskie koszty
Wady: Nie uwzględnia inflacji, wartości rynkowej, amortyzacji ekonomicznej
- Metoda wartości odtworzeniowej
Zastosowanie: Planowanie strategiczne, ubezpieczenia, ocena kosztów budowy firmy
Zalety: Pokazuje rzeczywiste koszty utworzenia podobnej firmy
Wady: Trudność oszacowania kosztów niematerialnych
- Metoda likwidacyjna
Zastosowanie: Firmy w problemach finansowych, procedury upadłościowe
Zalety: Pokazuje minimalną wartość firmy
Wady: Nie uwzględnia potencjału kontynuacji działalności
Istota: Analiza niedawnych transakcji sprzedaży podobnych firm
Zastosowanie: M&A, gdy dostępne są dane o transakcjach
Zalety: Odzwierciedla rzeczywiste ceny rynkowe
Wady: Trudność znalezienia porównywalnych transakcji
Podsumowanie
Wycena spółki metodą skorygowanych aktywów netto (SAN), mimo swojej pozornej prostoty, może prowadzić do niewłaściwych szacunków i błędnych wyników. Warto o tym pamiętać, decydując się na wycenę z wykorzystaniem opisanej metody.
Autor: Mateusz Laska
- Biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Warszawie z zakresu wyceny przedsiębiorstw
- Doradca Inwestycyjny nr 570
- Makler Papierów Wartościowych nr 2931
Specjalizuje się w wycenie przedsiębiorstw, modelowaniu finansowym, badaniu due diligence, analizie funduszy inwestycyjnych, emitentów akcji i obligacji, ze szczególnym naciskiem na sektor deweloperski/budowlany oraz branżę pożyczkową/windykacyjną. W dotychczasowej karierze zawodowej odpowiedzialny za badanie zdolności kredytowej emitentów, strukturyzowanie transakcji oraz kontakt z inwestorami instytucjonalnymi (TFI, OFE). Aktualnie właściciel Corporate Mind Sp. z o.o. – firmy konsultingowej, która świadczy usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Poprzednio dyrektor ds. Inwestycji w jednym z wiodących domów maklerskich na polskim rynku kapitałowym, gdzie nadzorował oraz koordynował transakcje kapitałowe o wartości ponad 600 mln w latach 2018 – 2023.
