Wycena obligacji korporacyjnych. Sporządzenie wyceny w przypadku emisji obligacji korporacyjnych
Spis treści
- 1 Wycena obligacji korporacyjnych. Sporządzenie wyceny w przypadku emisji obligacji korporacyjnych
- 1.1 Czym są obligacje korporacyjne?
- 1.2 Jak przebiega emisja obligacji korporacyjnych przez firmę?
- 1.3 Emisja obligacji w Polsce
- 1.4 Jakie są rodzaje obligacji korporacyjnych?
- 1.5 Zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie obligacji
- 1.6 Wycena akcji spółki na potrzeby zabezpieczenia obligacji
- 1.7 Rentowność obligacji korporacyjnych
- 1.8 Fundusze inwestycyjne obligacji korporacyjnych
- 1.9 Subfundusz obligacji korporacyjnych – czym jest i jak działa?
- 1.10 Podsumowanie
Wycena obligacji korporacyjnych jest kluczowym procesem dla inwestorów, którzy chcą zrozumieć wartość dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez przedsiębiorstwa. Mogą one stanowić ważny element portfela inwestycyjnego, oferując atrakcyjną stopę zwrotu w porównaniu do tradycyjnych lokat. Dobrze przeprowadzona wycena pozwala na podjęcie decyzji inwestycyjnej, która będzie przemyślana, oraz zminimalizowanie ryzyka inwestycyjnego. Zapraszamy do lektury.
Czym są obligacje korporacyjne?
Są to instrumenty dłużne emitowane przez przedsiębiorstwa, które w ten sposób pozyskują kapitał od inwestorów na działalność, rozwój lub finansowanie inwestycji. Emitent obligacji korporacyjnych zobowiązuje się do regularnego wypłacania inwestorom odsetek (tzw. kuponów) przez określony czas, a także do zwrotu pożyczonej kwoty (wartości nominalnej obligacji) w ustalonym terminie wykupu.
Nabywcy obligacji korporacyjnych nie stają się współwłaścicielami firmy (w odróżnieniu od akcji), lecz jej wierzycielami. Oznacza to, że pożyczają firmie pieniądze, które później musi spłacić zgodnie z warunkami emisji obligacji.
Instrumenty o charakterze dłużnym mogą mieć różne terminy zapadalności: krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. Emitentami są najczęściej spółki kapitałowe, w tym także duże firmy notowane na giełdzie.
Papiery dłużne mogą być zabezpieczone (np. hipoteką, zastawem) lub niezabezpieczone, co bezpośrednio wpływa na poziom ryzyka i potencjalną rentowność dla inwestora.
Jak przebiega emisja obligacji korporacyjnych przez firmę?
Emisja obligacji korporacyjnych to złożony proces, który rozpoczyna się od podjęcia decyzji o emisji przez zarząd spółki.
Na początku wymagane jest sporządzenie prospektu emisyjnego, który zawiera informacje o spółce, celach emisji, warunkach obligacji, zapadalności oraz ryzykach związanych z inwestycją. Prospekt ten musi zostać zatwierdzony przez odpowiednią instytucję, w dalszym etapie zostaje on udostępniony.
Emitent obligacji (czyli firma) zobowiązuje się do spełnienia zobowiązań z niej wynikających, co zazwyczaj oznacza regularne wypłaty odsetek oraz wykup dłużnych papierów po określonym czasie. Świadczenia mogą mieć charakter pieniężny lub niepieniężny.
Proces ten jest skomplikowany i wymaga współpracy z doradcami prawnymi, finansowymi oraz bankami inwestycyjnymi, które pomagają w strukturze oferty i dystrybucji obligacji na rynku.
Mówiąc prościej, emisja obligacji to sposób, w jaki firma pożycza od inwestorów pieniądze na określony czas, zobowiązując się do ich spłaty wraz z odsetkami.
Emisja obligacji w Polsce
Jest to proces, w którym przedsiębiorstwo (emitent) wydaje papiery wartościowe, zwane obligacjami, w celu pozyskania kapitału od inwestorów, np. jako alternatywa do kredytu bankowego. Emitent staje się dłużnikiem obligatariuszy (posiadaczy obligacji) i zobowiązuje się do wypłaty określonych świadczeń, które mogą być pieniężne lub niepieniężne.
Obligacje mogą pełnić funkcje nie tylko kredytowe, ale także inwestycyjne, np. obligacje zamienne umożliwiające konwersję na akcje spółki. W Polsce mogą być one imienne lub na okaziciela oraz występować w formie materialnej lub zdematerializowanej, zapisanej w odpowiednich rejestrach.
Na rynku dostępne są różne typy obligacji, np. zamienne, z prawem pierwszeństwa, partycypacyjne czy przychodowe. Każda z nich charakteryzuje się specyficznymi cechami i korzyściami dla inwestorów oraz emitentów.
Jakie są rodzaje obligacji korporacyjnych?
Jak wspomniano, obligacje korporacyjne występują w różnych formach, które różnią się m.in. sposobem oprocentowania, zabezpieczeniami oraz innymi cechami.
W Polsce emisja obligacji jest regulowana przez Ustawę o obligacjach, która dopuszcza różne formy tych papierów wartościowych.
Wyróżniamy następujące rodzaje tych instrumentów:
|
Rodzaj obligacji
|
Opis
|
|---|---|
|
Zamienne
|
Pozwalają obligatariuszom na zamianę obligacji na akcje emitenta. W ten sposób inwestorzy mogą stać się akcjonariuszami spółki w zamian za swoje obligacje.
|
|
Z prawem pierwszeństwa
|
Dają obligatariuszom prawo do subskrybowania akcji emitenta z pierwszeństwem przed dotychczasowymi akcjonariuszami. Mogą być emitowane tylko przez spółki akcyjne i komandytowo-akcyjne.
|
|
Partycypacyjne
|
Dają posiadaczom prawo do udziału w zyskach emitenta. Warunki udziału są określane w warunkach emisji i muszą być zarejestrowane w odpowiednim sądzie rejestrowym. Informacja o prawie do udziału w zyskach musi być wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego.
|
|
Przychodowe
|
Uprawniają obligatariuszy do zaspokojenia swoich roszczeń z przychodów konkretnego przedsięwzięcia finansowanego z emisji tych papierów dłużnych. Mogą być emitowane także przez spółki akcyjne lub z ograniczoną odpowiedzialnością, które realizują zadania użyteczności publicznej.
|
|
Z prawem wezwania emitenta do przedterminowego wykupu
|
Pozwalają emitentowi na wcześniejszy wykup obligacji, co daje spółce elastyczność w zarządzaniu swoim długiem i może być korzystne w zmieniających się warunkach rynkowych.
|
|
O stałym oprocentowaniu
|
Wypłacają stałe odsetki przez cały okres ich trwania.
|
|
O zmiennym oprocentowaniu
|
Mają zmienne odsetki i zazwyczaj powiązane są z określonym wskaźnikiem rynkowym (np. LIBOR czy stopy procentowe banku centralnego).
|
Emisja obligacji jest zatem istotnym narzędziem finansowym dla spółek, umożliwiającym pozyskiwanie kapitału, zaspokajanie potrzeb inwestycyjnych oraz zarządzanie strukturą kapitału i ryzykiem.
Zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie obligacji
Emitent obligacji może ustanowić zabezpieczenie wierzytelności wynikających z tych obligacji poprzez zastosowanie zastawu rejestrowego. Jest to forma zabezpieczenia, która umożliwia spółce dalsze użytkowanie zastawionego przedmiotu. Dzięki temu firma może nadal korzystać z aktywów, które zostały zastawione, pod warunkiem, że umowa zastawnicza to dopuszcza.
W praktyce zastaw rejestrowy obejmuje rzeczy ruchome, m.in. maszyny, pojazdy czy towary, oraz zbywalne prawa majątkowe, np. licencje czy patenty. Przy jego ustanowieniu obowiązkowe jest przeprowadzenie wyceny przedmiotu zastawu przez podmiot posiadający odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie, który gwarantuje rzetelność i bezstronność wyceny.
Wycena ta musi być przeprowadzona z zachowaniem najwyższych standardów zawodowych, co obejmuje uczciwość, obiektywizm i należytą staranność.
Warto zaznaczyć, że podmiot dokonujący wyceny nie może mieć żadnych konfliktów interesów z emitentem obligacji. Oznacza to, że ani wyceniający, ani jego pracownicy nie mogą posiadać instrumentów finansowych emitenta, być w stosunku pracy z wycenianą spółką, ani świadczyć na jej rzecz usług, które mogłyby wpłynąć na wyniki wyceny.
Wprowadzenie zastawu rejestrowego daje obligatariuszom pierwszeństwo w zaspokojeniu swoich roszczeń z przedmiotu zastawu w przypadku niewypłacalności emitenta. W przypadku papierów dłużnych zabezpieczonych akcjami, zastawcą jest najczęściej spółka emitująca obligacje, a zastawnikiem obligatariusz.
Dla zwiększenia bezpieczeństwa transakcji umowa zastawnicza może przewidywać obowiązek uzyskania wyceny przedmiotu zastawu zarówno przed ustanowieniem zastawu, jak i przed jego przejęciem przez obligatariusza. Dzięki temu, wartość zastawu jest dokładnie określona i kontrolowana, co dodatkowo chroni interesy obligatariuszy.
Zastaw rejestrowy jako zabezpieczenie dłużnych papierów jest skutecznym narzędziem zwiększającym bezpieczeństwo inwestorów, jednocześnie pozwalając emitentowi na dalsze operacyjne wykorzystanie zastawionych aktywów. Daje to obopólne korzyści zarówno dla emitenta, który może nadal efektywnie zarządzać swoimi zasobami, jak i dla obligatariuszy, którzy zyskują dodatkową ochronę swoich inwestycji.
Wycena akcji spółki na potrzeby zabezpieczenia obligacji
Wycena przedsiębiorstwa na potrzeby zabezpieczenia obligacji jest kluczowym procesem, który zapewnia zarówno emitentowi, jak i inwestorom pewność co do wartości zabezpieczenia. Proces ten rozpoczyna się od dokładnej analizy finansowej spółki, której akcje mają stanowić zabezpieczenie wierzytelności wynikających z papierów dłużnych.
Metody wyceny spółki mogą obejmować podejście dochodowe, porównawcze oraz majątkowe. Podejście dochodowe polega na prognozowaniu przyszłych przepływów spółki i dyskontowaniu ich do wartości bieżącej.
Podejście porównawcze polega na porównaniu wycenianej spółki z innymi podobnymi firmami na rynku. Uwzględnia się wskaźniki takie jak cena do zysku (P/E) czy cena do wartości księgowej (P/BV). Wyceny przedsiębiorstwa często dokonuje się mnożnikiem EBITDA.
Z kolei metoda majątkowa skupia się na wartości posiadanych przez spółkę aktywów po odjęciu jej zobowiązań. Ważnym elementem analizy wartości firmy jest zachowanie bezstronności i niezależności przez podmiot dokonujący wyceny.
Analiza musi być przeprowadzona przez eksperta z odpowiednimi kwalifikacjami, który nie jest powiązany finansowo ani organizacyjnie z wycenianą spółką. Wyniki przeprowadzonej wyceny są następnie dokumentowane i mogą być wykorzystane w procesie ustanawiania zabezpieczenia obligacji.
Dokładność wyceny jest kluczowa, ponieważ wpływa na wiarygodność zabezpieczenia. Wysoka wartość zabezpieczenia może obniżyć koszty emisji obligacji, ponieważ zmniejsza ryzyko inwestorów. Jednocześnie zaniżona wycena może skutkować niewystarczającym zabezpieczeniem i zwiększeniem kosztów finansowania dla emitenta.
Wycena spółki na potrzeby zabezpieczenia obligacji jest więc procesem wymagającym precyzji, doświadczenia oraz transparentności. Tylko wtedy można mieć pewność, że obligacje będą odpowiednio zabezpieczone, a inwestorzy będą spokojni w kwestii wartości inwestycji. Dobre praktyki w procesie wyceny pomagają również budować zaufanie na rynku kapitałowym i stabilność finansową spółki emitującej obligacje.
Wycena akcji lub papierów dłużnych jest dokonywana także wtedy, gdy emitent zobowiąże się do okresowej aktualizacji wyceny w ramach warunków emisji. Aktualizacja jest przekazywana obligatariuszom zgodnie z ustaleniami zawartymi w warunkach emisji.
W praktyce może to jednak sprawiać trudności, ponieważ emitent często nie dysponuje pełną listą obligatariuszy, zwłaszcza gdy dłużne papiery wartościowe są przedmiotem obrotu na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu.
Więcej informacji o wycenie przedsiębiorstw znajdziesz w artykule: Etapy procesu wyceny przedsiębiorstwa.
Rentowność obligacji korporacyjnych
Jest to wskaźnik określający całkowity zysk, jaki inwestor może uzyskać z inwestycji w obligacje danej spółki. Oblicza się ją, biorąc pod uwagę nie tylko odsetki (kupony) wypłacane przez emitenta, ale także cenę ich zakupu oraz wartość nominalną, którą inwestor otrzyma w dniu wykupu.
Najważniejsze miary rentowności to:
- bieżąca stopa zwrotu (current yield) – stosunek rocznych odsetek do ceny zakupu obligacji. Pokazuje dochód generowany przez obligację w stosunku do ceny zakupu, ale nie uwzględnia zmiany ceny do wykupu ani wartości pieniądza w czasie,
- prosta stopa zwrotu (simple yield) – bierze pod uwagę również różnicę między ceną zakupu a wartością nominalną obligacji oraz okres do wykupu. To sumaryczny zwrot bez dyskontowania,
- rentowność do wykupu (Yield to Maturity, YTM) – najbardziej kompleksowa miara, która uwzględnia wartość pieniądza w czasie, wszystkie przyszłe przepływy pieniężne (kupony) oraz wartość nominalną w dniu wykupu, zakładając trzymanie ich do końca. YTM jest najczęściej używana do porównywania opłacalności różnych dłużnych papierów.
Wartość rentowności korporacyjnych obligacji może być wyższa niż skarbowych, ponieważ niesie ze sobą większe ryzyko związane z wypłacalnością emitenta. Rentowność zależy od warunków rynkowych, stopy referencyjnej, ryzyka emitenta, czasu do wykupu oraz ich charakterystyki (np. stałe lub zmienne oprocentowanie).
Fundusze inwestycyjne obligacji korporacyjnych
Są to specjalistyczne fundusze, które koncentrują się na lokowaniu środków głównie w obligacje emitowane przez przedsiębiorstwa (spółki). Fundusze te inwestują w różne typy korporacyjnych obligacji i innych instrumentów dłużnych o podobnym charakterze. Czasem również w obligacje skarbowe czy komunalne, choć udział korporacyjnych jest dominujący.
Najważniejsze cechy i sposób działania takich funduszy:
- dywersyfikacja portfela inwestycyjnego – fundusze inwestują w portfel obligacji od wielu emitentów, co zmniejsza ryzyko związane z niewypłacalnością pojedynczej firmy,
- zarządzanie profesjonalne – fundusze są zarządzane przez ekspertów, którzy analizują kondycję finansową emitentów i ryzyko kredytowe poszczególnych obligacji. Dzięki temu inwestorzy indywidualni mają dostęp do rynku korporacyjnych obligacji z mniejszym ryzykiem i większą wiedzą,
- ryzyko i zysk – oferują wyższe oprocentowanie niż te skarbowe, ale wiążą się z wyższym ryzykiem. Fundusze te są adresowane do inwestorów akceptujących umiarkowane ryzyko w zamian za potencjalnie wyższe stopy zwrotu,
- rodzaje obligacji – fundusze mogą inwestować w obligacje o stałym oprocentowaniu, zmiennym, zerokuponowe, zamienne i inne typy, w zależności od polityki inwestycyjnej,
- różne terminy zapadalności – takie fundusze mogą różnić się profilem pod względem długości inwestycji: są krótkoterminowe, średnioterminowe lub długoterminowe,
- bezpieczeństwo – w portfelach funduszy często znajduje się także udział obligacji skarbowych lub innych bezpiecznych instrumentów, co pomaga zredukować ogólne ryzyko i zapewnić płynność.
Przykładowo, fundusze takie oferują szansę na wyższe zyski niż lokaty bankowe czy obligacje skarbowe, ale wymagają też świadomości ryzyka inwestycyjnego i zmienności cen obligacji na rynku.
Subfundusz obligacji korporacyjnych – czym jest i jak działa?
Jest to osobny, specjalistyczny fundusz inwestycyjny, który lokuje większość swoich aktywów w dłużne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa, czyli właśnie obligacje korporacyjne. Jego celem jest osiąganie wzrostu wartości aktywów oraz generowanie dochodów z wypłat ich odsetek. Takich subfunduszy istnieje wiele i są prowadzone przez różne towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI).
Każdy z tych subfunduszy to wyodrębniona część większego funduszu parasolowego, która specjalizuje się w inwestowaniu głównie w obligacje korporacyjne emitowane przez różne przedsiębiorstwa. Na przykład BNP Paribas, Santander czy Rockbridge oferują subfundusze korporacyjnych obligacji, które inwestują w portfele obligacji różnych spółek, dbając o dywersyfikację i zarządzanie ryzykiem.
Subfundusz inwestuje zwykle w różnorodne obligacje korporacyjne (wielu różnych emitentów), często z dywersyfikacją ryzyka poprzez inwestycje w papiery o różnym terminie zapadalności, oprocentowaniu i stopniu zabezpieczenia.
Zarządzany jest przez profesjonalne towarzystwo funduszy inwestycyjnych, które podejmuje decyzje inwestycyjne, analizując sytuację rynkową, rating emitentów i prognozy stóp procentowych.
Większość aktywów subfunduszu (np. co najmniej 66–80%) muszą stanowić obligacje korporacyjne, czyli zainwestowane w instrumenty dłużne przedsiębiorstw. Pozostała część może pochodzić z polskich obligacji (emitowanych przez Skarb Państwa) lub innych papierów wartościowych.
Inwestorzy mogą nabyć jednostki uczestnictwa subfunduszu, co daje im pośredni udział w portfelu obligacji przy jednoczesnym zmniejszeniu indywidualnego ryzyka dzięki dywersyfikacji. Subfundusz jest aktywnie zarządzany, poza tym dostosowuje się skład i strukturę inwestycji do zmieniających się warunków rynkowych i celów inwestycyjnych.
Oznacza to, że skład portfela subfunduszu może się różnić od benchmarku, ale to właśnie ten benchmark służy jako punkt odniesienia do oceny efektywności zarządzania i porównywania wyników.
Pozostałe pojęcia warte zapamiętania
W omawianym kontekście ważne jest również pojęcie benchmarku. To punkt odniesienia lub wzorzec, względem którego ocenia się wyniki inwestycyjne subfunduszu. Benchmark jest zazwyczaj indeksem rynkowym złożonym z korporacyjnych obligacji i innych papierów dłużnych, który odzwierciedla „typowy” skład i zachowanie rynku.
Kolejnym pojęciem jest prospekt informacyjny, czyli oficjalny dokument przygotowany przez fundusz inwestycyjny, który zawiera kompleksowe informacje o subfunduszu. Opis polityki inwestycyjnej, cele inwestycyjne, kategorie aktywów, ryzyko inwestycyjne, informacje o benchmarku, zasadach wypłaty dochodów oraz warunkach uczestnictwa to niektóre z elementów znajdujących się w prospekcie informacyjnym.
Z kolei wartość aktywów netto subfunduszu to podstawowy wskaźnik pokazujący skalę subfunduszu inwestującego w korporacyjne papiery dłużne. Jest on wykorzystywany do wyceny jednostek uczestnictwa posiadanych przez inwestorów oraz do monitorowania wielkości zarządzanych aktywów. Porównując te wartości w przypadku różnych subfunduszy, można zauważyć, że są one bardzo zróżnicowane.
Podsumowanie
Inwestując w tego typu papiery dłużne, warto sprawdzić warunki emisji oraz profil funduszu, który może lokować aktywa w dłużne papiery wartościowe. Zrozumienie mechanizmów rynku obligacji korporacyjnych jest kluczowe dla osiągnięcia sukcesu w inwestowaniu.
Autor: Mateusz Laska
- Biegły sądowy przy Sądzie Okręgowym w Warszawie z zakresu wyceny przedsiębiorstw
- Doradca Inwestycyjny nr 570
- Makler Papierów Wartościowych nr 2931
Specjalizuje się w wycenie przedsiębiorstw, modelowaniu finansowym, badaniu due diligence, analizie funduszy inwestycyjnych, emitentów akcji i obligacji, ze szczególnym naciskiem na sektor deweloperski/budowlany oraz branżę pożyczkową/windykacyjną. W dotychczasowej karierze zawodowej odpowiedzialny za badanie zdolności kredytowej emitentów, strukturyzowanie transakcji oraz kontakt z inwestorami instytucjonalnymi (TFI, OFE). Aktualnie właściciel Corporate Mind Sp. z o.o. – firmy konsultingowej, która świadczy usługi finansowe dla przedsiębiorstw. Poprzednio dyrektor ds. Inwestycji w jednym z wiodących domów maklerskich na polskim rynku kapitałowym, gdzie nadzorował oraz koordynował transakcje kapitałowe o wartości ponad 600 mln w latach 2018 – 2023.
